“Hoe vaak sauna” is een van de vragen die ik het meest krijg, vlak na “hoe lang”. Logisch: als je eenmaal weet dat sauneren goed voor je kan zijn, wil je ook weten hoeveel goed is. Eén keer per week, drie keer, of iedere dag als het aan je lag?
Het fijne is dat hier daadwerkelijk onderzoek naar is gedaan, met een duidelijke dosis-respons relatie. Hieronder het antwoord, plus wat de wetenschap wel en niet kan zeggen.
Hoe vaak sauna nemen: wat het onderzoek laat zien
De bekendste bron hier is een Fins cohortonderzoek dat ruim 2.300 mannen twintig jaar volgde en hun saunafrequentie indeelde in drie groepen: één keer per week, twee tot drie keer per week, en vier tot zeven keer per week.
De groep die twee tot drie keer per week sauneerde had al een significant lager sterfterisico dan de groep die maar één keer per week ging. Bij vier tot zeven keer per week was het verschil nog groter. Dit is een dosis-respons relatie: meer (tot een bepaald punt) hangt samen met meer voordeel.
Een andere studie van dezelfde onderzoeksgroep keek naar ontstekingswaarden in het bloed (CRP, een veelgebruikte marker voor systemische ontsteking) bij ruim 2.000 mannen, opnieuw verdeeld naar saunafrequentie. Ook hier gold: hoe vaker, hoe lager de gemiddelde CRP-waarde, van 2,41 bij één keer per week naar 1,65 mmol/L bij vier tot zeven keer per week.
Twee tot drie keer per week is al genoeg voor een meetbaar voordeel. Vier tot zeven keer per week geeft de sterkste bescherming die tot nu toe is gemeten.
Waarom niet gewoon elke dag?
Een logische vraag: als meer beter is, waarom dan niet dagelijks? Twee redenen om voorzichtig te zijn met die conclusie.
Ten eerste zijn dit observationele studies. De onderzoekers zagen dat mensen die vaker sauneerden gezonder uit de bus kwamen, ook na correctie voor bekende risicofactoren zoals leeftijd, bloeddruk, roken, alcohol, beweging en eerdere hartproblemen. Maar dat is nog geen bewijs dat de sauna zelf de enige oorzaak is: mensen die zeven keer per week sauneren, leven mogelijk ook op andere manieren gezonder.
Ten tweede is er geen onderzoek dat aantoont dat vaker dan zeven keer per week extra voordeel oplevert. Het onderzoek stopt simpelweg bij die bovengrens, dus daar kunnen we ook geen uitspraak over doen.
Er is ook een kanttekening te maken bij het idee dat elk voordeel automatisch meeschaalt met frequentie. Een recente gecontroleerde studie liet sedentaire volwassenen met een verhoogd hart- en vaatrisico acht weken lang na het sporten sauneren, en vond geen verbetering in hartslagvariabiliteit vergeleken met alleen sporten, terwijl eerder kortetermijnonderzoek daar wel een positief effect op vond. Niet elk fysiologisch voordeel gaat dus automatisch mee omhoog met hoe vaak je gaat.
Is er een risico bij heel vaak sauneren?
Sauna-sterfte is zeldzaam: Fins forensisch onderzoek naar alle sterfgevallen in de sauna over een periode van twaalf jaar vond minder dan twee gevallen per 100.000 inwoners per jaar, in een land waar sauneren een dagelijkse gewoonte is voor miljoenen mensen. Wel belangrijk: in de helft van de gevallen was er alcohol in het spel. Het advies is dan ook simpel: sauneer niet onder invloed en laat niemand dronken alleen in de sauna achter.
Voor de meeste gezonde mensen is vaker sauneren dus geen probleem, zolang je naar je lichaam luistert, voldoende drinkt en niet onder invloed de sauna in gaat. Twijfel je over jouw situatie, bijvoorbeeld bij hart- en vaatproblemen, zwangerschap of medicatiegebruik, raadpleeg dan eerst een arts.
Hoe vaak past bij jouw doel?
Er is niet één juist antwoord. Het hangt af van wat je wilt bereiken.
Algemene gezondheid en longevity. Twee tot drie keer per week is de ondergrens waarbij onderzoek al een significant voordeel liet zien. Vier tot zeven keer per week gaf in dezelfde studies de sterkste bescherming. Zie ook het optimale sauna protocol voor hoe je frequentie, duur en temperatuur combineert.
Herstel na het sporten. Hier is minder eenduidig bewijs voor een optimale frequentie. Regelmatig sauneren na inspanning wordt vaak toegepast, maar niet elk fysiologisch effect (zoals hartslagvariabiliteit) verbetert daar automatisch door.
Puur ontspanning. Er is geen minimum of maximum als je vooral naar de sauna gaat om te ontspannen. Eén Finse enquête onder duizend Finnen liet zien dat ongeveer zes op de tien mensen daar minstens wekelijks naartoe gaat, wat een aardig referentiepunt is voor wat “normaal” saunagebruik in de praktijk is.
Net begonnen. Bouw langzaam op. Begin met één keer per week en breid uit als je lichaam eraan gewend raakt. In sauna voor beginners staat hoe je dat het beste aanpakt, en in hoe lang moet je in de sauna blijven lees je meer over de sessieduur die daarbij hoort.
Conclusie
Twee tot drie keer per week is de frequentie waarbij onderzoek voor het eerst een significant lager sterfterisico liet zien, met vier tot zeven keer per week als de sterkste tot nu toe gemeten bescherming. Meer dan dat is niet onderzocht, dus daar kunnen we geen uitspraak over doen. Voor de meeste mensen is de praktische vraag niet “wat is het maximum”, maar “wat past structureel in mijn week”: een frequentie die je maanden en jaren volhoudt, is meer waard dan een intensief schema dat je na twee weken alweer laat vallen.
Disclaimer: Dit artikel is informatief bedoeld en vormt geen medisch advies. De genoemde gezondheidsvoordelen zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, maar individuele resultaten kunnen variëren. Raadpleeg bij twijfel of gezondheidsklachten altijd een arts.
Bronnen
-
Laukkanen T, Khan H, Zaccardi F, Laukkanen JA. Association between sauna bathing and fatal cardiovascular and all-cause mortality events. JAMA Internal Medicine. 2015;175(4):542-548. PubMed
-
Laukkanen JA, Laukkanen T. Sauna bathing and systemic inflammation. European Journal of Epidemiology. 2018;33(3):351-353. PubMed
-
Liikkanen LA, Laukkanen JA. Sauna bathing frequency in Finland and the impact of COVID-19. Complementary Therapies in Medicine. 2021;56:102594. PubMed
-
Kenttämies A, Karkola K. Death in sauna. Journal of Forensic Sciences. 2008;53(3):724-9. PubMed
-
Lee E, Ketelhut S, Wiklund P, et al. Regular postexercise sauna bathing does not improve heart rate variability: A multi-arm randomized controlled trial. Physiological Reports. 2025;13(13):e70449. PubMed
Nieuwsgierig hoe frequentie, duur en temperatuur samen het optimale protocol vormen? Het optimale sauna protocol zet alles op een rij, en sauna en longevity gaat dieper in op de onderliggende studie.