Twijfel je tussen een houtgestookte sauna of elektrisch, dan land je online meestal bij een webshopblog of een duidelijk AI-geschreven linkfarmpagina. Beide types worden netjes naast elkaar gezet, maar niemand rekent de kosten per saunagang echt door, en de praktische kant van houtstook (schoorsteen, opslag, onderhoud) blijft vaak oppervlakkig.
Hieronder een vergelijking op drie punten die er in de praktijk toe doen: wat het kost, wat het van je vraagt, en hoe het voelt.
Wat kost een saunagang: hout versus stroom
Een elektrische kachel reken ik door in het stroomverbruik van een sauna: een elektrische barrel met een kachel van 7 tot 9 kW kost ongeveer €2,80 tot €4,10 per saunagang, uitgaand van €0,35 per kWh. Voor hout bestaat die rekensom nog niet, dus die maak ik hier, met alle aannames er expliciet bij.
De aanname voor hout. Een veelgebruikte vuistregel bij houtkachels is dat je ongeveer de helft van het kachelvermogen in kg hout per sessie nodig hebt: een kachel van 20 kW verstookt dan zo’n 10 kg per keer. Een houtgestookte saunakachel voor een barrel zit doorgaans rond de 12 tot 15 kW, wat neerkomt op 6 tot 7,5 kg hout per saunagang. Dat is een vuistregel, geen exacte meting: hoe hard je stookt, de isolatie van je barrel en de buitentemperatuur duwen dit getal alle kanten op.
De aanname voor de prijs. Een kuub (stère) hardhout weegt ongeveer 500 tot 550 kg en kost bij de meeste Nederlandse houthandelaren ergens tussen de €150 en €200, afhankelijk van houtsoort en of je het los of gestapeld laat leveren. Ik reken met €150 per kuub als middenaanname, wat neerkomt op ongeveer €0,28 tot €0,30 per kg.
Met die twee aannames kom je op circa €1,70 tot €2,25 per saunagang aan hout, tegenover €2,80 tot €4,10 voor een vergelijkbare elektrische barrel. Op jaarbasis bij 3x per week (156 sessies) is dat ongeveer €265 tot €350 aan brandhout tegenover €435 tot €640 aan stroom, zie de volledige frequentietabel in het stroomverbruik van een sauna voor de elektrische kant.
Wat in dit rekenvoorbeeld niet zit: je eigen tijd. Hout hakken, stapelen, laten drogen en aanmaken kost uren die een elektrische kachel je bespaart. Reken die tijd niet als €0, ook al staat er geen bedrag op de rekening.
Wat houtstook praktisch van je vraagt
Een elektrische kachel zet je aan met een schakelaar en een thermostaat regelt de rest. Een houtkachel vraagt meer voorbereiding en onderhoud, en dat begint bij de schoorsteen.
Rookkanaal. Sinds 2024 vallen de regels voor een rookkanaal onder het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en de norm NEN 2757-1, niet meer onder het oude Bouwbesluit 2012. De belangrijkste eisen: de uitmonding moet minimaal 1 meter boven het hoogste punt van het dak uitkomen, minimaal 1 meter afstand houden tot de erfgrens, brandveilig materiaal gebruiken en voldoende afstand houden tot brandbare onderdelen van je barrel of schutting. Een goedkope kachelpijp die “wel goed genoeg” lijkt, voldoet in de praktijk vaak niet aan die eisen. Laat de installatie bij twijfel controleren door een erkende schoorsteenveger of installateur.
Onderhoud. Een rookkanaal hoort minimaal één keer per jaar geveegd te worden. Creosoot en roetaanslag bouwen zich op en vormen bij verwaarlozing een reëel brandrisico, zeker bij een kachel die je intensief gebruikt.
Houtopslag. Vers gekapt hout is te vochtig om goed te branden: het rookt, geeft minder warmte en verstookt zich vervolgens minder efficiënt. Gedroogd (seasoned) hout met een vochtgehalte onder de 20% vraagt doorgaans 1 tot 2 jaar droogtijd in een droge, geventileerde, overdekte opslag. Reken op ruimte voor minstens een kuub aan de kant, wat een houtopslag praktisch net zo’n eis wordt als de sauna zelf.
Rook en de buren. Houtstook geeft rook en geur die bij een buitensauna in een woonwijk zomaar bij de buren naar binnen kan waaien. Sommige gemeenten en VvE’s hebben aanvullende regels voor houtstook, los van de vergunningsvraag voor de sauna zelf. Check dit specifiek voor je eigen situatie voor je een houtkachel bestelt, dit is nadrukkelijk geen juridisch advies.
Een elektrische kachel is aanzetten en wachten. Een houtkachel is een schoorsteen die aan regels moet voldoen, hout dat een jaar moet drogen, en een veegbeurt die je niet mag overslaan.
Hoe het voelt: opwarmtijd en beleving
De stroomverbruikgids laat zien dat een elektrische barrel met 45 minuten voorverwarmen in koud weer al aan de trage kant is. Een houtkachel opstoken tot saunatemperatuur duurt doorgaans langer en is minder voorspelbaar: het hangt af van hoe droog je hout is, hoe hard je stookt en hoe koud het buiten is. Reken op 45 tot 90 minuten voor je op temperatuur bent, met meer handmatige controle onderweg (bijstoken, luchttoevoer regelen) in plaats van een thermostaat die het voor je doet.
Wat je daarvoor terugkrijgt, is een andere ervaring. Het geknetter van het vuur, de geur van brandend hout, het ritueel van zelf hout klaarleggen voor je gaat zitten: dat is voor veel mensen precies de reden om voor hout te kiezen, ook als het minder efficiënt en meer werk is. Een elektrische kachel geeft je daarentegen precisie en gemak: instellen, op temperatuur laten komen, gebruiken, zonder gedoe met droog hout of een schoorsteenveger.
Welke houtsoort stook je?
Niet elk brandhout is even geschikt voor een saunakachel. Hardhout zoals eik, beuk of es brandt langzamer en heter, en geeft daardoor een stabielere, langduriger warmteafgifte, precies wat je wilt tijdens een saunagang van een uur of langer. Zachthout zoals den of spar vlamt sneller op maar brandt ook sneller uit, met meer as en meer kans op vonken door het hogere harsgehalte. In de praktijk werkt een combinatie het best: zachthout om snel een vuur op gang te krijgen, hardhout om door te branden zodra de kachel eenmaal op temperatuur is.
Vermijd sowieso behandeld hout (geverfd, geïmpregneerd, gelakt) en resten van sloophout of pallets: de verbrandingsgassen daarvan zijn schadelijk en niet iets wat je in een afgesloten cabine wilt inademen, ook niet indirect via de rook buiten.
Totaaloverzicht
| Houtgestookt | Elektrisch | |
|---|---|---|
| Kosten per saunagang (rekenvoorbeeld) | €1,70 - €2,25 | €2,80 - €4,10 |
| Opwarmtijd | 45 - 90 min, minder voorspelbaar | 30 - 45 min, thermostaat-gestuurd |
| Aansluiting | geen elektra nodig voor de kachel zelf | vaak krachtstroom (3-fasen) |
| Onderhoud | jaarlijkse schoorsteenveegbeurt, houtopslag | nauwelijks, kachelstenen periodiek controleren |
| Regelgeving | rookkanaal-eisen (Bbl, NEN 2757-1) | vooral de reguliere bouw-/plaatsingsregels |
| Beleving | geknetter, geur, handmatige controle | precisie, gemak, voorspelbaarheid |
Veelgestelde vragen
Kan ik een houtkachel gewoon zelf installeren? Het aansluiten van de kachel zelf is vaak te doen, maar het rookkanaal moet aan de eisen uit het Bbl en NEN 2757-1 voldoen (uitmonding, afstand tot erfgrens, brandveilig materiaal). Laat dit bij twijfel controleren door een erkende installateur of schoorsteenveger voor je ’m in gebruik neemt.
Is houtstook goedkoper dan elektrisch? Op brandstofkosten per saunagang meestal wel, zoals de rekensom hierboven laat zien. Maar reken je eigen tijd voor hout hakken, drogen en aanmaken niet als gratis, en houd rekening met de jaarlijkse onderhoudskosten van de schoorsteen.
Kan ik later alsnog overstappen van elektrisch naar hout, of andersom? Bij een los te vervangen kachel kan dat vaak, maar een houtkachel achteraf toevoegen betekent ook een rookkanaal achteraf aanleggen, wat lastiger en duurder is dan het vooraf meenemen in het ontwerp. Denk dit dus liever vooraf door dan achteraf.
Houtgestookte sauna of elektrisch: de beslisboom
Kies hout als:
- je het ritueel waardeert, ook als dat meer tijd en werk kost
- je geen (extra) elektra-aansluiting wilt of kunt aanleggen
- je ruimte hebt voor een droge houtopslag en het niet erg vindt om zelf bij te stoken
- je bereid bent de schoorsteen jaarlijks te laten vegen en aan de rookkanaal-eisen te voldoen
Kies elektrisch als:
- je de sauna binnenshuis wilt: in een badkamer, kelder of bijkeuken. Een elektrische kachel heeft geen rookkanaal nodig, een houtkachel binnen wel, en dat is in een woonhuis zelden haalbaar
- je precieze temperatuurcontrole en een voorspelbare opwarmtijd belangrijker vindt dan het ritueel
- je buren, weinig ruimte of gemeentelijke regels hebt die houtstook onpraktisch maken
- je liever geen jaarlijks onderhoud aan een rookkanaal wilt
- je vaker en spontaner wilt sauneren zonder eerst hout klaar te maken
Beide routes kosten aanschaf, plaatsing en (bij elektrisch, vaak) een krachtstroomaansluiting: dat overzicht staat in wat kost een sauna. De stroom- of houtkosten hierboven zijn de gebruikskosten die daar nog bovenop komen.
Twijfel je ook nog over het type materiaal of de maat van je barrel, los van de kachelkeuze? Daar kom ik in een aparte gids nog op terug. Wil je eerst weten wat een sauna in totaal kost? Zie wat kost een sauna voor de volledige aanschaf- en gebruikskostenvergelijking.