Vraag tien mensen wat een sauna is en je krijgt twee heel verschillende antwoorden. De een denkt aan een houten hut van 90 graden waar je amper kunt ademhalen. De ander aan een compacte cabine die eerder aanvoelt als een warme deken dan als een oven. Allebei heten sauna, maar fysiologisch doen ze iets heel anders met je lichaam.
Dat maakt de keuze infrarood vs Finse sauna lastiger dan hij op het eerste gezicht lijkt. Vooral omdat het gros van het longevity-onderzoek over de Finse variant gaat, en infrarood daarbij vergeleken een stuk dunner bewijs heeft. Hier is wat we wel en niet weten.
Infrarood vs Finse sauna: het verschil in hoe je opwarmt
Een Finse sauna verwarmt de lucht om je heen tot 80-100°C, meestal met een lage luchtvochtigheid van 10-20%. Je lichaam warmt op doordat die hete, droge lucht langs je huid stroomt, vaak aangevuld met opgieting: water op de kachelstenen voor extra stoom.
Infrarood werkt anders. In plaats van de lucht te verwarmen, stralen infraroodpanelen warmte direct je lichaam in, ongeveer zoals de zon je huid opwarmt zonder dat de lucht eromheen net zo heet wordt. Daardoor kan de cabine op een veel lagere temperatuur staan, meestal tussen de 40 en 65°C, en toch het gevoel geven dat je stevig zweet.
Dat verschil in mechanisme is meer dan een technisch detail. Het bepaalt hoeveel je lichaam daadwerkelijk moet doen om die warmte te verwerken, en dat blijkt behoorlijk uit te maken.
Wat de Finse sauna heeft: twintig jaar bewijs
Voor de Finse sauna ligt er een indrukwekkende stapel onderzoek. De basis is de KIHD-studie uit Oost-Finland, die 2.315 mannen twintig jaar volgde: vier tot zeven saunabeurten per week hing samen met 40% minder kans om in die periode te overlijden, na correctie voor andere risicofactoren. Ik ga daar uitgebreid op in bij sauna en longevity.
Latere reviews in Mayo Clinic Proceedings bevestigen een breed palet aan geassocieerde voordelen bij Finse sauna: lagere bloeddruk, minder hart- en vaatziekten, minder dementie en mogelijk minder luchtweginfecties. Een recentere review uit 2023 voegt daar nog een laag aan toe: frequent Finse sauna gebruiken lijkt de beschermende effecten van andere leefstijlfactoren, zoals fitheid, te versterken. Wie fit is én vaak sauneert, komt er in de cijfers het beste vanaf.
Waar de winst vandaan komt
Waarom werkt dit? De mechanismen, heat shock proteins, hormesis, cardiovasculaire training, leg ik uitgebreider uit in waarom sauna werkt. Kort gezegd: hete lucht van 80-100°C dwingt je lichaam tot een flinke inspanning om af te koelen, en die inspanning lijkt waar de gezondheidswinst vandaan komt.
Wat infrarood heeft: dunner, en gemengder dan je denkt
Infrarood staat een stuk minder sterk in de literatuur. Er is geen infrarood-equivalent van de Finse cohortstudies met duizenden deelnemers en decennia follow-up. Wat er wel is, is kleinschaliger en vaak gericht op iets specifiekers dan levensduur: herstel na het sporten.
Dat is ook precies waar infrarood zijn reputatie vandaan haalt. De vraag is of die reputatie klopt, en daar wordt het rommelig.
Twee studies naar herstel na krachttraining
De studie die het vaakst wordt aangehaald is er een bij zestien mannelijke basketballers. Een infraroodsessie van 20 minuten op 43°C na een zware krachttraining verminderde de spierpijn de volgende dag en zorgde dat de sprongkracht minder terugzakte, vergeleken met gewoon passief uitrusten. Geen nadelig effect op hartritmevariabiliteit of slaap die nacht. Een concreet, bruikbaar voordeel.
Maar zet je daar het andere onderzoek naast, dan wordt het beeld schimmiger. Een Finse studie legde infraroodsauna naast helemaal niets doen, zowel na een krachttraining als na een duurtraining. Na de krachttraining: geen enkel verschil, op geen enkele gemeten variabele. Na de duurtraining lag alleen de sprongkracht een half uur later iets hoger, 0,34 tegen 0,32 meter. Dat is een marginaal verschil bij tien deelnemers.
Infrarood tegenover koude
En dan is er de vergelijking die voor deze site het meest zegt. Negen goedgetrainde hardlopers doorliepen na een zware trailloop drie verschillende herstelmethoden: koudetherapie, infrarood, of niets. Kracht en beleving waren na koudetherapie binnen een uur hersteld. Na infrarood duurde dat 24 uur. Zonder behandeling was het herstel na twee dagen nog niet compleet. Infrarood deed dus iets, maar werd duidelijk verslagen door koude. Meer daarover in contrast therapie en ijsbad na sauna.
Infrarood presteerde beter dan niets doen, maar koude therapie was in dezelfde studie ruim vier keer zo snel.
Effect op de langere termijn
Ook op de langere termijn is de winst bescheiden. Veertig speelsters gebruikten zes weken lang drie keer per week een infraroodsauna na de training. Effect op spiergroei: geen. Wel een klein voordeel op één sprongmaat. Dezelfde onderzoeksgroep zag bovendien dat infrarood na het sporten in de eerste weken juist wat extra stress oplevert, met een hoger cortisolgehalte de ochtend erna, iets wat na zes weken wegtrekt.
De meest complete stand van zaken komt uit een systematische review uit 2025 over warmte na inspanning: veertien studies, 194 deelnemers. Vier vonden geen effect, vier een gunstig effect, en één zelfs een nadelig effect. De onderzoekers concludeerden dat er geen eenduidige uitspraak mogelijk is en noemden de kwaliteit van het onderliggende bewijs laag tot matig.
Twee ingetrokken studies
Nog een reden tot voorzichtigheid: twee van de opvallendst positieve studies naar infraroodtherapie bij voetballers zijn door hun tijdschriften ingetrokken, in september 2025 en januari 2026. Die twee zijn nog altijd terug te vinden en worden nog nageciteerd, onder meer in een meta-analyse uit 2026 die infrarood daardoor als beste hersteltechniek voor sprongkracht aanmerkt. Wie in een webshopfolder leest dat infrarood bewezen goed is voor herstel, leest dus mogelijk een echo van teruggetrokken onderzoek. Overigens ging het in die studies om infraroodlampen gericht op de spier, niet om een saunacabine, wat nog een reden is om de claim niet zomaar over te nemen.
Wat de Finse sauna óók heeft: sportprestatie
Hier wordt een aanname vaak omgedraaid. Veel mensen, ik jarenlang ook, gaan ervan uit dat infrarood het herstelinstrument is en de Finse sauna het gezondheidsinstrument. Maar juist voor sportprestatie ligt er een aardig dossier bij de hete variant.
Meer uithoudingsvermogen na drie weken
Zes wedstrijdhardlopers sauneerden drie weken lang direct na hun training, ongeveer een half uur op 90°C. Hun tijd tot uitputting nam met 32% toe. Dat klinkt spectaculairder dan het is, want tijd tot uitputting slaat veel gevoeliger uit dan een echte wedstrijd; omgerekend naar een tijdrit ging het om zo’n 1,9% winst. Nog steeds fors voor een getrainde loper. Het mechanisme was zichtbaar in het bloed: het plasmavolume steeg met 7,1%, en de prestatiewinst hing daar sterk mee samen.
Bevestiging in een grotere groep
Een grotere studie bevestigde die richting. Twintig middellangeafstandlopers, van wie dertien vrouwen, sauneerden drie weken lang drie keer per week na hun training, op 101 tot 108°C. Hun zuurstofopname ging omhoog, hun snelheid op de lactaatdrempel ook, en ze verdroegen hitte meetbaar beter.
Dat is dezelfde logica als bij het longevity-onderzoek: de hitte moet stevig genoeg zijn om je lichaam tot aanpassing te dwingen. Meer over sauna en sport staat in sauna en sportherstel.
De directe vergelijking: een studie uit 2025
Het meest verhelderende onderzoek voor deze vraag is een crossover-studie uit 2025, waarin twintig gezonde volwassenen alle drie de warmtemodaliteiten doorliepen: een warmwaterbad (40,5°C, 45 minuten), traditionele Finse sauna (80°C, drie keer 10 minuten) en infrarood (45-65°C, 45 minuten).
De kerntemperatuur steeg het meest bij het warmwaterbad, duidelijk minder bij de Finse sauna, en bij infrarood was er in deze studie geen meetbare stijging.
Hartminuutvolume en immuunrespons
Hetzelfde patroon zag je bij het hartminuutvolume, de hoeveelheid bloed die je hart per minuut rondpompt: de grootste stijging bij het warmwaterbad, kleiner bij de Finse sauna, het kleinst bij infrarood. Bij de immuunrespons (de ontstekingsmarker IL-6, NK-cellen, CD8+ T-cellen) was alleen het warmwaterbad significant. Geen van beide saunavarianten gaf een meetbare immuunreactie.
In deze studie deed infrarood op 45-65°C fysiologisch nauwelijks meer dan even stil zitten. De Finse sauna wel, zij het minder dan een heet bad.
Een kanttekening: dit is één studie met twintig deelnemers, allemaal jong en gezond, en het infraroodprotocol hier zat met 45-65°C aan de onderkant van wat cabines bieden. Maar het geeft wel een aardig beeld van waarom infrarood vaak “milder” wordt genoemd: fysiologisch vraagt het minder van je lichaam dan hete lucht van 80-100°C.
Dus wat is beter?
Als je alles bij elkaar legt, valt er een lijn te trekken die netter is dan “de een voor herstel, de ander voor gezondheid”.
Belasting als werkzame stof
Wat de Finse sauna oplevert, van een lager sterfterisico tot een groter plasmavolume, komt telkens uit dezelfde bron: je lichaam moet echt aan de bak om die warmte kwijt te raken. Die belasting is de werkzame stof. Precies daarom zag je eerder in de vergelijkingsstudie dat infrarood de kerntemperatuur niet meetbaar optilde en de Finse sauna wel. Geen belasting, geen aanpassing.
Dat maakt infrarood niet nutteloos, maar het verklaart wel waarom het bewijs zo mager blijft. De sterkste kaart van infrarood is niet dat het beter herstelt, want daar spreekt het onderzoek zichzelf tegen. De sterkste kaart is dat het mild is: makkelijk vol te houden, comfortabel na een training, en geschikt voor wie 90 graden niet verdraagt. Dat is een echte kwaliteit, alleen een andere dan meestal geclaimd wordt.
Onbewezen is niet weerlegd
Voor de langetermijnclaims, minder kans op hart- en vaatziekten, dementie, een lager sterfterisico, is het bewijs vrijwel volledig gebaseerd op Finse sauna’s van 80-100°C. Er is geen reden om aan te nemen dat infrarood die effecten onmogelijk zou kunnen hebben, maar er is ook geen onderzoek dat het bevestigt. Dat is een ander verschil dan “onbewezen” versus “bewezen dat het niet werkt”, en die twee worden nog weleens door elkaar gehaald.
Zo maak je de keuze
Wie de sterkste, best onderbouwde effecten wil, of dat nu gezondheid of sportprestatie is, kiest voor de Finse sauna en het bijbehorende protocol. Frequentie, duur en temperatuur werk ik uit in het optimale sauna protocol. Wie de intensiteit van hete lucht niet goed verdraagt en toch wil profiteren van warmte, hoeft infrarood niet te laten staan. Het is wel goed om te weten dat je dan op dunner bewijs vaart.
Praktisch: welke past bij jou
Een paar praktische verschillen die de keuze makkelijker maken:
Toegankelijkheid. Infraroodcabines zijn compacter en gebruiken minder stroom, wat ze aantrekkelijker maakt voor thuisgebruik. Een Finse sauna vraagt meer ruimte en een zwaardere elektrische aansluiting, of een houtkachel.
Intensiteit. 80-100°C voelt voor veel mensen fors, zeker in het begin. 40-65°C is voor de meeste mensen comfortabeler vol te houden, ook voor langere sessies.
Bewijslast. Zoals hierboven: de Finse sauna heeft het dikste dossier, en dat geldt inmiddels ook voor sportprestatie. Infrarood scoort op comfort en toegankelijkheid, maar de herstelclaim rust op weinig, kleine en deels tegenstrijdige studies.
Gezondheidsklachten. Beide vormen kennen contra-indicaties bij ernstige hart- en vaatproblemen, zoals instabiele angina pectoris of een recent hartinfarct. Alcohol in combinatie met sauna vergroot het risico op onwel worden of hartritmestoornissen, ongeacht de modaliteit.
Mijn eigen afweging
Voor mij persoonlijk blijft de Finse sauna de gouden standaard als het puur om onderbouwde gezondheidswinst gaat. Maar een infraroodcabine thuis, gebruikt voor ontspanning en herstel, is geen slechte keuze. Het is gewoon een ander stuk gereedschap, met een dunner instructieboekje.
Disclaimer: Dit artikel is informatief bedoeld en vormt geen medisch advies. De genoemde gezondheidsvoordelen zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek, maar individuele resultaten kunnen variëren. Raadpleeg bij twijfel of gezondheidsklachten, met name hart- en vaatproblemen, altijd een arts voordat je begint met regelmatig sauna- of infraroodgebruik.
Bronnen
-
Laukkanen T, Khan H, Zaccardi F, Laukkanen JA. Association between sauna bathing and fatal cardiovascular and all-cause mortality events. JAMA Internal Medicine. 2015;175(4):542-548. PubMed
-
Laukkanen JA, Laukkanen T, Kunutsor SK. Cardiovascular and Other Health Benefits of Sauna Bathing: A Review of the Evidence. Mayo Clinic Proceedings. 2018;93(8):1111-1121. PubMed
-
Patrick RP, Johnson TL. Sauna use as a lifestyle practice to extend healthspan. Experimental Gerontology. 2021;154:111509. PubMed
-
Laukkanen JA, Kunutsor SK. The multifaceted benefits of passive heat therapies for extending the healthspan: A comprehensive review with a focus on Finnish sauna. Temperature. 2024;11(1):27-51. PubMed
-
Kunutsor SK, Laukkanen JA. Does the Combination of Finnish Sauna Bathing and Other Lifestyle Factors Confer Additional Health Benefits? A Review of the Evidence. Mayo Clinic Proceedings. 2023;98(6):915-926. PubMed
-
Atencio JK, Reed EL, Wiedenfeld Needham K, Lucernoni KM, Comrada LN, Halliwill JR, Minson CT. Comparison of thermoregulatory, cardiovascular, and immune responses to different passive heat therapy modalities. American Journal of Physiology-Regulatory, Integrative and Comparative Physiology. 2025;329(1):R20-R35. PubMed
-
Ahokas EK, Ihalainen JK, Hanstock HG, Savolainen E, Kyröläinen H. A post-exercise infrared sauna session improves recovery of neuromuscular performance and muscle soreness after resistance exercise training. Biology of Sport. 2023;40(3):681-689. PubMed
-
Mero A, Tornberg J, Mäntykoski M, Puurtinen R. Effects of far-infrared sauna bathing on recovery from strength and endurance training sessions in men. SpringerPlus. 2015;4:321. PubMed
-
Hausswirth C, Louis J, Bieuzen F, Pournot H, Fournier J, Filliard JR, Brisswalter J. Effects of whole-body cryotherapy vs. far-infrared vs. passive modalities on recovery from exercise-induced muscle damage in highly-trained runners. PLoS ONE. 2011;6(12):e27749. PubMed
-
Ahokas EK, Hanstock HG, Kyröläinen H, Ihalainen JK. Effects of repeated use of post-exercise infrared sauna on neuromuscular performance and muscle hypertrophy. Frontiers in Sports and Active Living. 2025;7:1553500. PubMed
-
Ahokas EK, Kyröläinen H, Ihalainen JK, Hanstock HG. Salivary cortisol response to post-exercise infrared sauna declines over time. Temperature. 2025. PubMed
-
Ahokas EK, Hennessy RS, Hanstock HG, Kyröläinen H, Ihalainen JK. Effects of Post-Exercise Heat Exposure on Acute Recovery and Training-Induced Performance Adaptations: A Systematic Review. Sports Medicine - Open. 2025;11(1):112. PubMed
-
Scoon GSM, Hopkins WG, Mayhew S, Cotter JD. Effect of post-exercise sauna bathing on the endurance performance of competitive male runners. Journal of Science and Medicine in Sport. 2007;10(4):259-262. PubMed
-
Kirby NV, Lucas SJE, Armstrong OJ, Weaver SR, Lucas RAI. Intermittent post-exercise sauna bathing improves markers of exercise capacity in hot and temperate conditions in trained middle-distance runners. European Journal of Applied Physiology. 2021;121(2):621-635. PubMed
-
Hannuksela ML, Ellahham S. Benefits and risks of sauna bathing. The American Journal of Medicine. 2001;110(2):118-126. PubMed
Overweeg je een sauna thuis? Lees ook het optimale sauna protocol voor frequentie, duur en temperatuur, en waarom sauna werkt voor de mechanismen achter de effecten.